YASAL MİRAS PAYLAŞIMI

Miras ile alakalı hususlarda insanlar genelde yasal miras paylaşımı ve bu paylaşımının nasıl yapılacağı hususunu merak etmektedirler. Bu yazımızda paylaşıma ilişkin genel bilgileri vermeye çalışacağız.

Yasal Miras Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Yasal miras paylaşımının belirlenmesi için tespit edilecek ilk unsur mirasbırakanın ardında bir vasiyetname bırakıp bırakmadığıdır. Eğer müteveffa bir sözlü, el yazılı veya resmi olarak düzenlenmiş bir vasiyetname bırakmış ise miras paylaşımı vasiyetnamede belirtildiği şekilde yapılır. Ancak burada vasiyetnamenin saklı payları ihlal edip etmediği veya hukuka uygun düzenlenip düzenlenmediği hususları oldukça önemlidir. Vasiyetname olup buna itirazı olan mirasçılar vasiyetnamenin iptali veya tenkis davaları açarak paylaşıma müdahale edebilirler. Görüldüğü üzere olası bir vasiyetname halinde genel esas vasiyetnameye göre paylaşım yapmaktır. Mirasbırakan bir vasiyetname düzenlememiş ise miras paylaşımı Türk Medeni Kanunu’nda gösterilen usul ve esaslar doğrultusunda yapılır. Burada miras payları belirlenirken müteveffanın eşinin hayatta olup olmamasına göre ayrı bir değerlendirme yapılır. Müteveffanın eşi hayatta ise ve müteveffa torun yahut çocukları ile birlikte mirasçı olursa mirasın 1/4 (DörtteBir) lük kısmı müteveffanın eşine kalır. Kalan 3/4 ise diğer mirasçılar arasında eşit olarak paylaştırılır. Örneğin miras bırakanın 3 çocuğu ve eşi hayatta ise mirasın dörtte birini eşi kalan üçte dördünü ise çocukları aralarında eşit olarak paylaşırlar.

Eğer sağ kalan eş mirasbırakanın annesi ve babası ile birlikte mirasçı olursa yani sağ kalan eşin alt soyu (çocukları-torunları) hayatta değil ise bu defa mirasın yarısı sağ kalan eşe kalan yarısı ise miras bırakanın annesi ve babası arasında eşit olarak paylaştırılır. Eğer anne ve babadan herhangi biri veya iki hayatta değil ise bu defa kalan 1/2 lik kısım mirasbırakanın kardeşleri arasında eşit olarak paylaştırılır.

Sağ kalan eş mirasbırakanın büyük anne ve büyük baba ile amca-dayı-hala-teyze gibi akrabaları ile birlikte mirasçı olursa bu defa mirasın 3/4 lük kısmı sağ kalan eşe kalan 1/4 ise yukarıda saydığımız mirasçılar arasında eşit olarak paylaştırılır.

Görüleceği üzere yasal miras paylaşımında en önemli unsur müteveffanın eşinin hayatta olup olmamasıdır. Zira miras paylarının eşin sağ olup olmadığı belirlemektedir.

Miras Paylaşımı ve Zümre Sistemi

Belirtmek istediğimiz diğer nokta da Türkiye’de mirasçılar arasında zümre sisteminin hakim olduğudur. Yani eğer mirasbırakanın alt soyundan hayatta olan bir kimse var ise mirasbırakanın annesi ve babası mirasta hak sahibi olamaz. Aynı şekilde anne, baba veya kardeşler hayatta ise bu defa büyükanne ve büyükbaba zümresinden kimse mirasçı olamaz. Bu zümre esasının miras payını ise yukarıda izah ettiğimiz üzere sağ kalan eş belirlemektedir. Karine olarak altsoy hayatta olduğu sürece mirasbırakanın üst soyu mirastan faydalanamaz. Burada torun ve torun çocukları da altsoy zümresi kapsamına girmektedir.

Paylaşımda Saklı Payın Önemi

Paylaşım oranları kanun tarafından belirtilmiş olup değiştirilemez değildir. Mirasbırakan düzenleyeceği vasiyetname veya bir başka ölüme bağlı tasarruf ile bu miras paylarını değiştirebilir. Ancak değiştirirken dokunamayacağı bir takım oranlar mevcuttur. Bu oranlar hukuk sistemimizde saklı pay olarak adlandırılmış olup yukarıda belirttiğimiz oranlardan farklı bir oran söz konusudur. Ayrıca saklı paylı mirasçılarda kanunda kesin olarak sayılmış olup değiştirilmesi mümkün değildir. Bu hususa saklı pay ile ilgili bir sonraki makalemizde ayrıntılı olarak değineceğiz.